معرفی ارقام بادام دیرگل

مقدمه
با توجه به خشکسالی های اخیر در چندین سال گذشته در استان و بدلیل کاهش نزولات آسمانی و به جهت حفظ پوشش های گیاهی، کاشت گونه های خشکی پسند در شرایط دیم اهمیت به سزایی یافته است.
به علاوه بر اساس ماده٣ مبنی بر تغییر بهره وری اراضی غیر بارده به باغی ضرورت کاشت نهال هایی همچون بادام را مناسب می داند.در حال حاضرسطح کشت بادام در استان در اراضی دیم و آبی ٢٥٠٧١ هکتار می باشد که میزان تولید دیم بادام ١١٧٧٦ و مقدار عملکرد دیم در هکتار٦٠� کیلوگرم در هکتار می باشد.
بادام ) (Prunus dulcis (Mill.) D. A. Webb. درختي از خانواده Rosaceae ،زير خانواده Prunoideae ،جنسPrunus،زيرجنسPrunophoraوبخش Euamygdalus مي باشد.
زيستگاه اصلي بادام، آسياي مركزي و خاورميانه (ايران) است و كشت و پرورش بادام از اين مناطق به سواحل درياي مديترانه ) ايتاليا، اسپانيا، فرانسه، پرتغال و يونان( و همچنين شمال آفريقا ) الجزاير، تونس و مراكش( انتشار يافته است. سپس بادام از نواحي مديترانه اي به آمريكاي شمالي و جنوب استراليا گسترش يافته است.
اهميت پايه
براي احداث موفقيت آميز يك باغ بادام، انتخاب پايه مناسب اهميت فراواني دارد و انتخاب يك پايه با تمام خصوصيات مطلوب امكانپذير نيست بلكه بايستي با توجه به شرايط اقليمي، شرايط خاك، نوع رقم و آفات و بيماريهاي غالب هر منطقه،پايه مطلوب را انتخاب نمود. همچنين دستيابي به تركيب مناسبي از پايه و پيوندك با توجه به شرايط اقليم و خاك براي نيل به عملكرد مطلوب اهميت زيادي دارد.
پايه هاي مختلفي براي بادام معرفي و مورد استفاده قرار مي گيرند. امروزه ارزيابي، اصلاح و گزينش پايه، قسمتي از مهمترين برنامه هاي تحقيقاتي بادام را تشكيل مي دهند. مهمترين خصوصيات در انتخاب يك پايه عبارتند از
الف ـ خصوصيات خزانه اي (Nursery Characteristics )
سهولت تكثيروريشه زاي
ب ـ خصوصيات پايه درشرايط باغ (Orchard Characteristics
قابليت انتقال بالا (كم بودن تلفات در هنگام كشت نهال)
كنترل رشد و اندازه درخت
زودرسي ( Precocity )
پر محصولي ( پايداري و ميزان توليد محصول)
كارايي بالاي جذب آب و عناصر(High water & nutrient efficiency)
قدرت استقرار و سيستم ريشه قوي (Good anchorage)
توليد پاجوش كمتر (Low sucker production)
مقاومت بعوامل زنده وغير زنده (Resistance to biotic & abiotic factors)
سلامت نهال: عاري بودن از ويروسها، فيتوپلاسماها و ساير عوامل بيماريزا يكي از عوامل موثر در موفقيت پايه ها محسوب مي شود زيرا اين عوامل بيماري زا از طريق پيوند و تكثير رويشي پايه هاي كلونال مي تواند به تمام درختان گسترش يابد.
پايه هاي بذري بادام تلخ:
درختان بادام تلخ منبع اصلي توليد پايه هاي بذري بادام مي باشند كه توسط توليد كنندگان نهال مورد استفاده قرار مي گيرد. از بذور بادام تلخ ترجيحاً به عنوان پايه استفاده مي شود و گزارش شده است كه نسبت به بذور شيرين برتري دارند و پايه هاي قوي تري توليد مي كنند.
پايه هاي بذري تلخ اغلب كمتر بوسيله جوندگان خورده مي شوند و بنابراين بهتر حفاظت مي شوند.
پروناسين (prunasin) كه يك گليكوزيد سيانوژنيك در بافتهاي ريشه، شاخه و برگ ها مي باشد، همبستگي زيادي با مقاومت به آفت كرم سفيد ريشه (Capnodis) دارد ومقاومت به اين آفت در بادام تلخ بيشتر است.
ارقام بادام در ايران
بادام های بومي:
مامائي، ربيع(علي اكبر ربيع)، سفيد(محبعلي)، منقا، كف مال، نجف آبادي، كاغذي، جد مامائي، تاجري، انجيري، دوبهر، شمشيري، پسته اي، سنگ ديزج، شاهپوري كرماني و مقصودلو
مامائي
بادام رقم مامائي منشاءآن ايران می باشدکه زمان گل دهي آن متوسط دیر گل است. زمان رسيدن ميوه آن زودمیباشد و نوع پوست چوبي ميوه خيلي سخت با طعم مغز شيرين و درصد مغز26%است.از نظرعادت باردهی نیز بر روی شاخه يكساله و نوع باروري آن خودناسازگار است. ارقام گرده دهنده ربيع و سفيد و دارای عملكرد زيادمی باشد.
ربيع
منشاء بادام رقم ربيع ايران است. زمان گل دهي متوسط دير گل و زمان رسيدن ميوه زوداست. نوع پوست چوبي ميوه خيلي سخت با طعم مغز شيرين و رنگ مغز روشن بادرصد مغز 33% می باشد.
عادت باردهي آن به صورت شاخه يكساله واسپور و از نظر نوع باروري خودناسازگار است. رقم گرده دهنده آن مامائی و عملکردآن زیاد می باشد.
آذر (A.H.50)
بادام رقم آذر که منشاء آن ايران است.از لحاظ زمان گل دهي دير گل می باشد. زمان رسيدن ميوه متوسط می باشد و نوع پوست چوبي ميوه نيمه سنگي است. طعم مغز خوب و رنگ مغز قهوه اي روشن، درصد مغز 38-40% است.از لحاظ نوع باروري خودناسازگار می باشد.
ارقام گرده دهنده آن سهند,شكوفه ويلدامی باشدواز لحاظ عملکرد خيلي بالا می باشد.
سهند (L-62)
بادام رقم سهند منشاء آن ايران می باشد. از نظر زمان گل دهي دير گل می باشد و از لحاظ زمان رسيدن ميوه متوسط رس است. نوع پوست چوبي ميوه سنگي است .طعم مغزخوب و درصد مغز 27-33% با رنگ قهوه اي روشن است.از نظر نوع باروری این رقم خود ناسازگار و ارقام گرده دهنده آن شكوفه,آذر ويلدامی باشند. از لحاظ عملکرد خيلي بالا می باشد.
شكوفه (A.H.3)
منشاء بادام رقم شكوفه ايران است.از لحاظ زمان گل دهي دير گل و زمان رسيدن ميوه متوسط رس است. نوع پوست چوبي ميوه كاغذي است و طعم مغز خوب با رنگ قهوه اي روشن و درصد مغز 55-60% است.
از لحاظ نوع باروري خود ناسازگاراست. ارقام گرده دهنده این رقم سهند,آذر وفرانيس ودارای
عملكردخيلي بالا می باشد.
فرانيس(Ferragnes)
منشاء بادام رقم فرانيس( Fragness)فرانسه است. زمان گل دهي آن دير گل و زمان رسيدن ميوه دير رس است. نوع پوست چوبي ميوه نيمه سنگي و طعم مغزخوب با رنگ قهوه اي روشن و درصد مغز 38-40% می باشد.از لحاظ نوع باروري خودناسازگار است. ارقام گرده دهنده سهند وشكوفه و عملكردآن خيلي بالا می باشد.
شاهرود 12 (خوش)
بادام رقم شاهرود12 منشاء آن ناشناخته است.
زمان گل دهي دير گل و زمان رسيدن ميوه دير رس است. نوع پوست چوبي ميوه نيمه سنگي و طعم مغز خوب با رنگ روشن و درصد مغز 38-40% می باشد. از لحاظ نوع باروري خودناسازگار و
ارقام گرده دهنده این رقم سهند,شكوفه ويلدا است.
عادت باردهي آن بر خلاف ارقام مذکور که اسپور می باشد، مخلوط(شا خه يكساله+اسپور)است. از نظر نوع باروري خودناسازگارو ارقام گرده دهنده شامل شاهرود21, شاهرود15 و شاهرود18 می باشد. عملکرد خیلی بالا می باشد.
تونو ( Tuono)
بادام رقم تونو( Tuono) منشاء این بادام ايتاليااست. زمان گل دهي آن دير گل و زمان رسيدن ميوه زود تا متوسط است. نوع پوست چوبي ميوه سنگي با طعم مغز خوب و رنگ قهوه اي روشن و درصد مغز38-40% است. عادت باردهي آن اسپوراست و نوع باروري آن خودسازگاراست. رقم گرده دهنده تونو و دارای عملكردخيلي بالا می باشد.
فالسابارس( Falsa Barese)
منشاء بادام رقم فالسابارس( Falsa Barese) ايتاليااست.که از نظر زمان گل دهي دير گل و
زمان رسيدن ميوه متوسط است. نوع پوست چوبي ميوه سنگي می باشد. طعم مغزآن نسبتا“خوب بارنگ قهوه اي روشن و درصد مغز 28-30% است.
از نظر نوع باروري خودسازگار است و رقم گرده دهنده آن فالسابارس می باشد. عملكردآن نیز بالا می باشد.
سوپرنووا( Supernova)
منشاء بادام رقم سوپرنووا( Supernova) ايتاليا
است.از نظر زمان گل دهي دير گل و زمان رسيدن ميوه متوسط است. نوع پوست چوبي ميوه سنگي و طعم مغزآن خوب می باشد. رنگ مغز قهوه اي روشن
و درصد مغز 35-38% است. از لحاظ نوع باروري خودسازگار و رقم گرده دهنده آن سوپرنووا است.
عملكردآن نیزخيلي بالامی باشد
تهیه کننده : مریم فقبه نؤاد